يكى صبر كه عبارت است از : صبر در مصيبت ، صبر در طاعت ، و صبر در انجام ندادن معصيت ؛ و ديگرى توكل كه واگذارى كليهء امور است از تمام جهات به خداوند متعال به طورى كه در هيچ امرى از خود هيچ گونه استقلالى نداشته باشد ، و به هر چه دربارهء او مقدَّر فرمايد راضى و خرسند بوده باشد . و اين دو صفت ، حاوى و شامل تمام صفات حميده و ملكات شايسته است كه شخص بصير به تأمّل ، آن را دريابد . [ روزى رسانى خداوند ] ( آيهء 60 ) وَ كَأَيّن مّن دَآبَّةٍ لَّاتَحْمِلُ رِزْقَهَا اللَّهُ يَرْزُقُهَا وَ إِيَّاكُمْ وَ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ اعراب : « كأيّن » به منزلهء « كم » ، و « من دابّة » بيان آن ، « ولا تحمل » صف « دابّة » است . « اللَّه » مبتداو « يرزقها . . . » خبر ، و كل جمله خبر « كأيّن » است . تفسير : شأن نزول : برخى از مفسّران ، نقل نموده‌اند كه چون مؤمنان ، امر به هجرت شدند ، آنها را اين دغدغه به خاطر رسيد كه در بلدى كه اسباب زندگى براى ما مهيّا نباشد چگونه مىتوان زندگانى نمود ؟ « 1 » آيهء شريفه نازل شد : وَ كَأَيّن مّن دَآبَّةٍ لَّاتَحْمِلُ رِزْقَهَا : چه بسيار از جنبندگان كه روزى خود را برنمىدارند ، و ذخيره نمىكنند - مانند اغلب حيوانات خشكى و دريايى - يا طاقت و قوّت برداشتن آن را ندارند و به جهت ضعف نتوانند برداشت ؛ بلكه دهان را به آن مىرسانند و آن را به مقدار كفاف مىخورند .

--> ( 1 ) . به مجمع البيان ، ج 4 ، ص 290 رجوع شود .